АЛТ (АлАТ, Аланинаминотрансфераза, SGPT)
АЛТ — бауыр жасушаларында (гепатоциттерде) және аз мөлшерде бұлшық еттер мен өзге тіндерде болатын фермент.
Бауыр жасушалары зақымданғанда АЛТ қанға шығады — сол себепті
АЛТ-тың жоғарылауы бауыр зақымдануының ең сезімтал көрсеткіштерінің бірі болып есептеледі.
АЛТ талдауы мыналар үшін пайдаланылады:
- Бауыр ауруларын диагностикалау (гепатиттер, май гепатозы, токсикалық зақымдану және т.б.)
- Бауырдың қабыну/зақымдану дәрежесін бағалау
- Ем динамикасын бақылау
- Бауырға әсер ететін дәрі-дәрмек қабылдаған кезде профилактикалық мониторинг
АЛТ неге жоғарылауы мүмкін:
- Вирустық гепатиттер (A, B, C және т.б.)
- Бауырдың токсикалық зақымдануы (алкоголь, дәрілер)
- Май гепатозы (бауыр стеатозы)
- Гепатит (бауыр қабынуы)
- Өт тоқырауы (холестаз)
- Цирроз
Биоматериал: Вена қаны
- Аш қарынға тапсыру (8–12 сағат тамақсыз)
- Су ішуге болады
- 24 сағат бұрын алкоголь мен майлы тағамнан аулақ болу
- 30 минут бұрын темекі шекпеу, физикалық жүктеме мен стрестен аулақ болу
Дәрі-дәрмек:
- Препараттар қабылдайтын болсаңыз (әсіресе антибиотиктер, гормондар, анальгетиктер) — хабарлаңыз
- Дәрілерді тек дәрігердің тағайындауы бойынша тоқтату
Тағайындалады:
- Оң жақ қабырға астындағы ауырлық/ауырсыну
- Ауыздағы ащы дәм, жүрек айну
- Тері мен склераның сарғаюы
- Зәрдің қоңырлануы, нәжістің ағаруы
- Әлсіздік, тәбеттің төмендеуі
- Вирустық гепатитке күдік
- Жұқпалы аурулар мен интоксикациялардан кейін
- Семіздік, қант диабетінде (бауырды бақылау)
- Бауырға әсер ететін препараттарды қабылдаған кезде
⚠️ Маңызды: талдау АСТ, билирубин, ГГТ, ЩФ және клиникалық симптомдармен кешенде бағаланады.
Норма — бауыр жасушаларының айқын зақымдануы жоқ.
АЛТ-тың жоғарылауы — бауыр (немесе сирек жағдайда бұлшық ет) жасушаларының зақымдануының белгісі.
⚠️ Маңызды: АЛТ жоғарылаған кезде терапевт немесе гастроэнтеролог/гепатолог кеңесі ұсынылады. Өз бетінше ем жүргізу ұсынылмайды!
