Паразиттерді диагностикалау

Біз — Қазақстан Республикасындағы алғашқы Паразитология орталығымыз, ол 2016 жылы KAZMED медициналық орталығының базасында ашылды. Он жылдан астам жұмыс тәжірибесінде біз бір пациентке 10-нан астам диагностикалық әдісті қолдана отырып, паразиттерді жоғары дәлдікпен анықтаймыз.

Біздің мамандарымыз тұрақты түрде білім жетілдіріп, паразитология бойынша семинарлар мен кәсіби іс-шараларға қатысады. Бөлім ашылғаннан бері біз гельминттер мен қарапайымдарды дәл және дұрыс анықтауға арналған тиімді әдістер арсеналын үздіксіз кеңейтіп келеміз.

Біздің қолымызда: гельминттер мен қарапайымдар цисталарының 22 түрін анықтауға мүмкіндік беретін микроскопия, гельминттер мен қарапайымдардың жұмыртқаларын ерте сатыда анықтауға мүмкіндік беретін жоғары дәлдікті ПТР-диагностика, сондай-ақ организмдегі антиденелерді анықтауға арналған ИФА-диагностика бар.

Біз гельминттер мен қарапайымдарды барынша дәл әрі уақтылы анықтауды қамтамасыз ету үшін орталықтың диагностикалық мүмкіндіктерін үнемі кеңейтіп отырамыз.

Зерттеуге негізгі көрсеткіштер:

• Аллергиялық реакциялар (терідегі бөртпе, қышыну).
• Іштің созылмалы ауыруы, нәжіс бұзылыстары (диарея, іш қату), жүрек айну, құсу.
• Артқы өткел маңының қышуы, түсте тіс қыржылдату (бруксизм).
• Созылмалы шаршау, тітіркену, жиі суық тию, бас ауруы.
• Сондай-ақ талдау жыл сайынғы профилактикалық тексерудің құрамында да көрсетіледі.

Бұл әдістердің әрқайсысы өз міндетін атқарады, сондықтан олар бір-бірін алмастырмайды, керісінше толықтырады.

Нәжісті микроскопиялау Паразиттердің жұмыртқаларын, дернәсілдерін және ересек түрлерін анықтауға мүмкіндік береді. Біздің орталықта зерттеу гельминттер мен қарапайымдардың 20-дан астам түріне жүргізіледі. Дәлдікті арттыру үшін биоматериал үш рет жиналады.

ПТР-диагностика Паразиттің ДНҚ-сын анықтайды, бұл әлі жұмыртқа немесе дернәсіл болмаған, тіпті белгілер пайда болмас бұрын, инфекцияны ең ерте сатыда анықтауға мүмкіндік береді. Нақты паразит түрлеріне жүргізіледі. Биоматериалды (нәжісті) зертханаға жаңа күйінде жеткізу маңызды.

ИФА-диагностика «Антиген–антидене» реакциясына негізделген және қан бойынша жүргізіледі. Организмнің иммундық жауабын анықтауға және паразиттің белсенділігі төмен болса да паразиттік инфекцияны анықтауға мүмкіндік береді.

Әрбір әдіс паразиттердің әртүрлі сатылары мен түрлерін анықтайды, сондықтан оларды біріктіру диагностиканың дәлдігін едәуір арттырады.

Бұл талдау үшін нәтиженің жоғары дәлдігін қамтамасыз ету мақсатында жинау ережелерін сақтау өте маңызды. Біз сіз үшін бірнеше күн бойы биоматериалды жинау процесін қадам-қадаммен түсіндіретін толық әрі көрнекі бейне-нұсқаулық дайындадық.

Жинауды бастамас бұрын осы қысқа бейнені қараңыз:

👉 [ТАЛДАУҒА АРНАЛҒАН НӘЖІС ЖИНАУ БОЙЫНША БЕЙНЕ-НҰСҚАУЛЫҚ]

Бейнеде контейнерлерді қалай дұрыс пайдалану керектігі, қанша материал жинау керектігі және оны қалай сақтау керектігі көрсетілген.

Иә, дайындық маңызды. Материалды жинау алдында мыналарды алып тастау қажет:

• Клизма қою және іш жүргізетін дәрі-дәрмектерді қабылдау.
• Ректальды шамдарды қолдану.
• Темір, висмут, барий препараттарын қабылдау.
• Касторка немесе вазелин майын пайдалану.
• Асқазан/ішек рентгенінен немесе колоноскопиядан кейін 2 күн өтпей материал жинауға болмайды.

Иә. Паразиттерге талдаумен қатар, сол биоматериалдан біз мыналарды жүргізе аламыз:

• Копрограмма (ас қорытуды және қабынуларды жалпы бағалау үшін).
• Панкреатиялық эластаза (ұйқы безінің қызметін бағалау үшін).
• Фекалды кальпротектин (ішектегі қабыну маркері).
• Колонофлор-16 (ішек биоценозын/микрофлорасын бағалау).
• Жасырын қанға нәжіс талдауы (ішек шырышты қабатының жағдайын бағалау).

Копрограммаға және жасырын қанға нәжіс тапсырар алдында нәтижені бұрмалауы мүмкін, нәжістің түсі мен құрамын өзгертетін өнімдерді зерттеуге 3 күн қалғанда рационнан алып тастау маңызды.

Нәжісті бояйтын өнімдер:

• Қызылша
• Көкжидек, тұт жидек, қара қарақат
• Шпинат, көк жапырақты өнімдер, брокколи
• Сәбіз, асқабақ
• Бояғышы бар өнімдер (кәмпит, газдалған сусын, желе)

Егер жасырын қанға (FOBT) нәжіс тапсырсаңыз, 3 күн бұрын мыналарды алып тастаңыз:

• Қызыл ет, бауыр, шұжық
• Кейбір балық түрлері
• Темір мен пероксидаза мөлшері жоғары көкөністер:
  • брокколи
  • түрлі-түсті қырыққабат
  • шомыр
  • түймедақ (хрен)

Олар жалған оң нәтиже беруі мүмкін.

Біз диагностиканы барынша жылдам қамтамасыз етуге тырысамыз. Микроскопия нәтижелерінің дайын болу мерзімі сіздің қалаңызға байланысты:

• Алматы қ., Астана қ.: 1–2 жұмыс күні.
• ҚР-дың басқа қалалары: 3–4 жұмыс күні.

Зертханалық зерттеу нәтижелері https://kazmed.org/ сайтында «Талдау нәтижелері» бөлімінде қолжетімді. Көру үшін бланктегі штрих-код астында көрсетілген тапсырыс нөмірін енгізу қажет (тапсырыс бойынша берешек болмаған жағдайда).

Сондай-ақ нәтижелерді бланкте орналасқан QR-кодты сканерлеу арқылы алуға болады.

Алматы қаласы:

Ақсай-5 ықшамауданы, 12А үй

• Дүйсенбі – Жұма: 07:00 – 22:00
• Сенбі: 08:00 – 18:00
• Жексенбі: демалыс күні

Дархан-2 ЖШС, 29 (Асқарова-Садыкова)

• Дүйсенбі – Жұма: 08:00 – 17:00
• Сенбі: 08:00 – 12:00
• Жексенбі: демалыс күні

Абай көш., 61/Мәуленов көш., 124

• Дүйсенбі – Жұма: 08:00 – 17:00
• Сенбі: 08:00 – 12:00
• Жексенбі: демалыс күні

Жароков көш., 154

• Дүйсенбі – Жұма: 08:00 – 17:00
• Сенбі: 08:00 – 12:00
• Жексенбі: демалыс күні

Ақтөбе

Әлия Молдағұлова даңғылы, 66/2

• Дүйсенбі – Жұма: 08:00 – 17:00
• Сенбі: 08:00 – 13:00
• Жексенбі: демалыс күні

Астана

Қабанбай батыр даңғылы, 5/1

• Дүйсенбі – Жұма: 08:00 – 18:00
• Сенбі: 08:00 – 13:00
• Жексенбі: демалыс күні

Жаркент

Қонаев көшесі, 310/1

• Дүйсенбі – Жұма: 08:00 – 17:00
• Сенбі: 08:00 – 13:00
• Жексенбі: демалыс күні

Шымкент

15-ықшамауданы, 3

• Дүйсенбі – Жұма: 08:00 – 17:00
• Сенбі: 08:00 – 12:00
• Жексенбі: демалыс күні

Биоматериалды қабылдау күндері талдау түріне және филиалға байланысты өзгереді. Баруға дейін нақты күні мен уақытын нақтылауды ұсынамыз.

Копрология нәтижесін және асқазан-ішек жолының басқа көрсеткіштерін бұрмаламау үшін талдау тапсыруға 24 сағат қалғанда майлы тағамдар мен алкогольден аулақ болыңыз.

Копрограммаға және жасырын қанға нәжіс тапсырар алдында, зерттеуге 3 күн қалғанда нәжістің түсі мен құрамын өзгертіп, нәтижені бұрмалауы мүмкін өнімдерді рационнан алып тастау маңызды.

Нәжісті бояйтын өнімдер:

• Қызылша
• Көкжидек, тұт жидек, қара қарақат
• Шпинат, көк жапырақты өнімдер, брокколи
• Сәбіз, асқабақ
• Бояғышы бар өнімдер (кәмпит, газдалған сусын, желе)

Егер жасырын қанға (FOBT) нәжіс тапсырсаңыз, 3 күн бұрын мыналарды алып тастаңыз:

• Қызыл ет, бауыр, шұжық
• Кейбір балық түрлері
• Темір мен пероксидаза мөлшері жоғары көкөністер:
  • брокколи
  • түрлі-түсті қырыққабат
  • шомыр
  • түймедақ (хрен)

Олар жалған оң нәтиже беруі мүмкін.

Бұл жиі кездесетін жағдай. Бір зерттеуде паразиттің табылмауы оның мүлдем жоқ екенін әрдайым білдірмейді.

Бұл бірнеше себептерге байланысты болуы мүмкін:

• талдау паразиттің жұмыртқаларын белсенді бөлу фазасынан тыс жүргізілген (көптеген паразиттерде бұл процесс циклдік сипатта болады);
• материалды жинау кезінде ұсынымдар сақталмаған;
• үлгіге паразиттің фрагменттері немесе жұмыртқалары түспей қалған.

Мұндай жағдайларда біз мыналарды ұсынамыз:

• 7–10 күннен кейін зерттеуді қайталау;
• ПТР-диагностикадан өту (паразиттердің ДНҚ-сының минималды фрагменттерін де анықтауға мүмкіндік беретін неғұрлым сезімтал әдіс);
• ішек микробиотасының жағдайын және асқазан-ішек жолының басқа көрсеткіштерін бағалау;
• паразитолог дәрігердің кеңесіне жүгіну.

Иә, біз туған күннен бастап балалардың биоматериалын қабылдаймыз.

Иә, сіз алдын ала дәрігердің кеңесінсіз, басқа маманның жолдамасы бойынша да, өз бастамаңызбен де талдау тапсыра аласыз.

Қажет болған жағдайда сіз әрдайым дайын нәтижелерді түсіндіру және одан әрі ұсыныстар алу үшін дәрігерге жүгіне аласыз.

Иә, диагноз расталғаннан кейін дәрігер паразиттің түрін, белгілердің ауырлығын және пациенттің организмінің ерекшеліктерін ескере отырып, жеке емдеу схемасын әзірлейді.

Терапия мыналарды қамтуы мүмкін:

• медикаментозды емдеу;
• асқазан-ішек жолының қызметін қалпына келтіру бойынша ұсынымдар;
• иммундық жүйені қолдау

Зерттеу мына паразиттерді анықтауды қамтиды:

Қарапайымдар:

• Amoebida (амебалар)
• Lamblia intestinalis (лямблиялар)
• Balantidium coli (ішек балантидиі)

Трематодалар (сорғыш құрттар):

• Fasciola hepatica (бауыр сорғышы)
• Opisthorchis felineus (мысық сорғышы)
• Clonorchis sinensis (қытай сорғышы)
• Dicrocoelium lanceatum (ланцет тәрізді сорғыш)
• Schistosoma spp. (қан сорғыштары)
• Metagonimus yokogawai (метагоним)
• Nanophyetus schikhobalowi (нанофиет)

Цестодалар (таспа құрттар):

• Taeniarhynchus saginatus (өгіз таспа құрты)
• Taenia solium (шошқа таспа құрты)
• Hymenolepis nana (ергежейлі таспа құрт)
• Diphyllobothrium latum (кең лентец)
• Dipylidium caninum (қауын тұқымды таспа құрт)
• Hymenolepis diminuta (тышқан таспа құрты)

Нематодалар (дөңгелек құрттар):

• Ascaris lumbricoides (аскарида)
• Trichocephalus trichiurus (қылқұйрық)
• Enterobius vermicularis (жіп құрт)
• Ancylostoma duodenale (анкилостома)
• Necator americanus (некатор)
• Strongyloides stercoralis (ішек угрицасы)

Бұл зерттеу әдістері бір-бірін алмастырмайды, керісінше толықтырады, өйткені олар паразиттік инфекцияның әртүрлі жақтарын анықтайды.

• Нәжісті микроскопиялау жұмыртқаларды, дернәсілдерді немесе паразиттердің өзін анықтауға мүмкіндік береді, бірақ олардың бөліну фазасына байланысты.
• ПТР-диагностика паразиттердің ДНҚ-сын анықтайды және жасырын түрлерін де анықтай алатын неғұрлым сезімтал әдіс болып табылады. Бұл ретте бұл әдіс, әдетте, басқа зерттеулермен салыстырғанда неғұрлым қымбат тұрады.
• Қан талдауы (антиденелерге ИФА) иммундық жүйенің паразитке реакциясын көрсетеді, бірақ бұл әрдайым инфекцияның қазіргі белсенді екенін білдірмейді.

Тексерудің оңтайлы көлемін клиникалық көрініске (белгілерге), анамнезге және көрсетімдерге негізделетін дәрігермен бірге таңдаған жөн.

Егер сіз тексеруден өз бетіңізше өту туралы шешім қабылдасаңыз, негізгі және қолжетімді әдіс ретінде нәжісті микроскопиялаудан бастауды, қажет болған жағдайда оны басқа зерттеулермен толықтыруды ұсынамыз.